انتشار خبر رهگیری و متواری کردن جنگنده اف-۳۵ رادارگریز و نسل پنجمی آمریکا توسط سامانه پدافند هوایی یکپارچه جمهوری اسلامی، توجه بسیاری را به ویژه از سوی کارشناسان نظامی جلب کرده است. در این میان تحلیلگران سایت مطالعات دفاعی آسیا باور دارند انتشار این خبر و فیلم میتواند تنشهای ژئوپلیتیکی در منطقه را تشدید کرده، پرسشهای جدیدی در مورد تسلط رادارگریز آمریکا در خلیج فارس بهوجود آورده و محاسبات راهبردی درباره بقای قدرت هوایی آمریکا در منطقه را تغییر دهد.؛ چرا که هواپیمای رادارگریز اف-۳۵ همچنان محور دکترین هوافضای عملیاتی آمریکاست.
جنبهها و پیامدهای سیاسی و نظامی این تحول
الف. وزن راهبردی روایت رهگیری جنگنده اف-۳۵؛ در بُعد اول تحلیلگران سایت مطالعات دفاعی امنیتی آسیا صرفاً به وزن این ادعای راهبردی ایران، صرف نظر از درستی و یا نادرستی آن، توجه نشان میدهند. از این منظر ایران با طرح این ادعا به دنبال تضعیف این تصور دیرینه است که هواپیماهای نسل پنجم میتوانند با مصونیت عملیاتی تقریباً کامل در فضای نبرد خلیج فارس مانور دهند؛ ادعایی که یکی از ستونهای اساسی دکترین هوافضای ایالات متحده را شامل میشود. اما ایران با طرح ادعای خود برنامهریزان عملیاتی آمریکا را با عدم قطعیت مواجه کرده و آنها را به اقداماتی همچون تغییر مسیر پرواز، افزایش الزامات پشتیبانی، گسترش بستههای اسکورت و تخصیص بستههای اطلاعاتی، نظارتی و شناسایی اضافی وادار میکند.
ب. ظرفیتهای عملی پدافند هوایی یکپارچه ایران؛ در شرایطی که تحلیلگران مطالعات دفاعی امنیتی آسیا در ابتدا صرفاً بر جنبه روانی ادعای ایران توجه کردهاند، در مرحله بعد به جنبهها و قابلیتهای اجرایی این ادعا توجه نشان میدهند. در اینجا کارشناسان نظامی سایت بحثهای فنی و تخصصی را مطرح میکنند که عصاره آن قابلیت ایران در انجام چنین کاری به لحاظ تئوریک است؛ هر چند که هدف راهبردی پشت این معماری حسگری، لزوماً شامل تضمین انهدام هدف نیست، بلکه ایجاد اطمینان کافی در مسیر حرکت برای پیچیده کردن رفتار عملیاتی آمریکا و افزایش عدم قطعیت در مورد قابلیتهای پنهانکارانه است.
ج. اهمیت جغرافیای هرمز در بزرگنمایی این تحول؛ از نظر این تحلیلگران بخش مهمی از حساسیت این تحول به جغرافیای مکان وقوع آن یعنی تنگه هرمز مربوط میشود؛ جایی که کریدورهای دریایی فشرده، حتی سیگنالهای نظامی محدود را به رویدادهایی با پیامدهای فوری برای امنیت انرژی جهانی و ثبات تجارت بینالمللی تبدیل میکنند.
د. سیگنالهای امنیتی به عنوان اهرم مذاکره؛ با ادعای توانایی شناسایی و به چالش کشیدن یک اف-۳۵ آمریکایی که در نزدیکی حریم هوایی ایران در حال پرواز بوده است، تهران میخواهد اعلام کند فعالیتهای شناسایی، مأموریتهای جمعآوری اطلاعات و به همراه آنها، کمپینهای فشار نظامی قهری آینده، ممکن است در این شرایط با محیط عملیاتی رقابتیتری مواجه شوند. تواناییهای اثبات شده- یا صرفاً برداشتهای معتبر از توانایی- اغلب اهرم مذاکره را تغییر میدهند، زیرا بازیگران نظامی نه فقط تهدیدات شناخته شده، بلکه متغیرهای نامشخصی را که قادر به مختل کردن فرضیات نبرد هستند، مورد محاسبه قرار میدهند.
نظر شما